สรุปครบ! หลักเกณฑ์การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ (Update 2026) ปูพื้นฐานก่อนขอ อย. และ ฆอ.
ในการทำธุรกิจอาหารและอาหารเสริม “ฉลาก” ไม่ใช่แค่ที่สำหรับแปะชื่อสินค้าหรือดีไซน์ให้สวยงามเท่านั้น แต่เปรียบเสมือน “ทะเบียนประวัติ” ที่กฎหมายบังคับให้ต้องแสดงข้อมูลอย่างโปร่งใส หากคุณทำฉลากผิดเพียงนิดเดียว อาจส่งผลให้การยื่นขอเลข อย. ไม่ผ่าน หรือแม้แต่การขอใบอนุญาตโฆษณาอาหาร (ฆอ.) ก็จะถูกตีกลับในทันที
วันนี้ ThaiFDA.com จะสรุปข้อกำหนดสำคัญของการแสดงฉลากอาหารตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เพื่อให้ผู้ประกอบการมือใหม่และมือโปรทำได้ถูกต้องในรอบเดียวครับ
1. อะไรคือ “อาหารในภาชนะบรรจุ”?
ตามนิยามทางกฎหมาย หมายถึง อาหารที่ถูกบรรจุในภาชนะเพื่อจำหน่าย โดยที่ผู้ซื้อไม่สามารถเปลี่ยนแปลงหรือสัมผัสเนื้ออาหารข้างในได้ก่อนซื้อ เช่น อาหารกระป๋อง, ขนมซอง, ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารในขวด หรือแม้แต่อาหารแช่แข็งในถุงซีล
2. ข้อมูลบังคับ “ต้องมี” บนฉลาก (Mandatory Information)
ตามประกาศฉบับที่ 367 (และฉบับปรับปรุงเพิ่มเติม) ข้อมูลเหล่านี้ต้องแสดงเป็น “ภาษาไทย” ที่อ่านง่ายชัดเจน:
ชื่ออาหาร: ต้องระบุทั้งชื่อภาษาไทย (และภาษาอังกฤษถ้ามี) โดยชื่อต้องสื่อถึงลักษณะอาหารที่แท้จริง ไม่ทำให้เข้าใจผิด
เลขสารบบอาหาร: หรือที่เรียกกันว่า “เลข อย. 13 หลัก” ต้องอยู่ในกรอบเครื่องหมาย อย. ที่มีขนาดตามสัดส่วนที่กฎหมายกำหนด
ข้อมูลผู้ผลิต/ผู้นำเข้า: ต้องแสดงชื่อและที่ตั้งสำนักงานใหญ่ของผู้ผลิต หรือผู้นำเข้า (พร้อมชื่อประเทศผู้ผลิต)
ปริมาณสุทธิ: แสดงน้ำหนักหรือปริมาตรของอาหาร (ไม่รวมน้ำหนักภาชนะบรรจุ)
ส่วนประกอบที่สำคัญ: เรียงลำดับตามปริมาณจากมากไปน้อยเป็นร้อยละของน้ำหนัก
ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร: หากมีส่วนประกอบของแป้งสาลี, นม, ไข่, ถั่ว, สัตว์น้ำเปลือกแข็ง ฯลฯ ต้องแสดงข้อความชัดเจน
วันเดือนปีที่ผลิต/หมดอายุ: ต้องใช้คำว่า “ผลิต”, “ควรบริโภคก่อน” หรือ “หมดอายุ” กำกับไว้
3. หลักเกณฑ์การจัดวางและขนาดตัวอักษร
ความสวยงามต้องมาคู่กับความถูกต้องครับ:
ความสูงของตัวอักษร: ข้อมูลบังคับส่วนใหญ่ต้องมีความสูงไม่น้อยกว่า 2 มิลลิเมตร (ยกเว้นภาชนะที่มีพื้นที่ผิวน้อยกว่า 35 ตร.ซม.)
ความชัดเจน: สีของตัวอักษรต้องตัดกับสีพื้นหลังอย่างชัดเจน อ่านได้ง่าย ไม่ถูกบดบังด้วยดีไซน์หรือกราฟิกอื่นๆ
4. ความเชื่อมโยงระหว่าง “ฉลาก” และ “ใบอนุญาตโฆษณา (ฆอ.)”
นี่คือจุดที่ผู้ประกอบการมักพลาดที่สุด!
“ข้อความใดก็ตามที่ปรากฏบนฉลาก จะถือเป็นส่วนหนึ่งของการโฆษณา”
หากคุณระบุสรรพคุณบนฉลากเกินจริง เช่น “ช่วยให้ขาวไว” หรือ “ลดน้ำหนักถาวร” นอกจาก อย. จะไม่ให้ออกเลขสารบบแล้ว คุณยังไม่สามารถนำภาพฉลากนี้ไปขอใบอนุญาต ฆอ. เพื่อยิง Ads หรือทำการตลาดได้เลย เพราะข้อความบนฉลากขัดต่อ พ.ร.บ. อาหาร มาตรา 40
5. ตารางเช็คลิสต์: อาหารประเภทไหนต้องแสดงข้อมูลอะไรเพิ่ม?
สรุป: ฉลากถูกต้อง ธุรกิจเดินหน้าได้ไม่สะดุด
การทำฉลากอาหารที่ถูกต้องตามกฎหมายคือการแสดงความจริงใจต่อผู้บริโภค และเป็นด่านแรกที่ช่วยให้การขอใบอนุญาตอื่นๆ ราบรื่น
ทำไมต้องเลือก ThaiFDA.com ? เราเข้าใจดีว่ากฎระเบียบเรื่องฉลากมีรายละเอียดเยอะและมีการเปลี่ยนแปลงบ่อย ทีมงานของเราพร้อมเป็นที่ปรึกษาในการตรวจสอบ Draft ฉลาก ของคุณก่อนสั่งพิมพ์จริง เพื่อให้มั่นใจว่าถูกหลักเกณฑ์ อย. 100% และพร้อมสำหรับการนำไปยื่นขอใบอนุญาตโฆษณา (ฆอ.) ในขั้นตอนต่อไป
ประหยัดเวลา ลดความเสี่ยง สั่งงานโฆษณาให้ผ่านฉลุย ปรึกษาเราได้ที่ ThaiFDA.com วันนี้ครับ!
